Irakurzale

Jordi Sierra i Fabraren liburu hau duela pare bat urte irakurri nuen. Idazleak idatzi dituen liburu guztien artean, ez naiz ausartu kontatzen, nire eskuetara iritsi zen lehena izan zen. Ia lehenengo orrietatik erabat sartu nintzen istorioan. Asko gustatu zitzaidan Jordiren estiloa eta geroztik bere liburu gehiago ere irakurri ditut.

Gaurkoan “Retrato de un adolescente manchado” liburuarekin natorkizue, baina datozen egunetan Jordiren beste liburu batzuetaz ere hitz egingo dizuet.

Arrakasta handiko abokatu batek bere karrera politikoa utzi eta abokatu lanari berriz ekitea erabakitzen du. Egun batez enkargu berezi bat jasotzen du, bere ama hiltzea egotzi dioten gazte bat defendatzea hain zuzen. Gaizkilea ezagutzean abokatua erabat sartuko da kasuan eta istorioan, non bere iragana bera errebelatuko zaion.

Istorio guztian zehar gure arreta erabat bereganatzen du Jordik. Pixkanaka ematen dizkigun pistekin hiltzailea nor izan den argitzen joango gara. Momentu bat ere egongo da inorengan susmatuko dugula. Benetan merezi duen liburua, bai horixe.

Bukatzeko hementxe uzten dizuet liburuaren eta idazlearen inguruko informazio gehigarria eta beti bezalaxe liburua irakurri duzuenok zuen balorazio propioa idaztea gustatuko litzaidake.

Zabildu

Aspaldian idatzi ez dudala eta gaurkoan euskarazko liburu batekin natorkizue, zehazki klasiko batekin: Joanak joan. Yon Etxaide Itharte donostiarrak (1920-1998) 1956an Euskaltzaindiaren saria jaso zuen liburu honengatik. Urte bete geroago euskaltzain urgazle, laguntzaile, izendatu zuten; bere azken urteetan euskaltzain ohorezko izan zen.

Badira pare bat urte irakurri nuela eta harrituta geratu nintzen gizon honek, duela 200 urte Zuberoan hitz egiten zen euskara hura berreskuratzeko egin zituen lanak. Bertan Petiri Topet “Etxahun” poeta-bertsolariaren bizitza kontatzen du. Adulterioa eta hilketak gertutik bizi izan zituen Etxahun dohakabeak. Joanak joanen garai haietako istorioak kontatzen dizkigu. Euskal Herriko gazte ugarik alde egin behar izan zuten Ameriketara, maiorazkorik tokatzen ez zitzaiela eta. Zorte haren barnean sartzen ez zirenak berriz, maiz behartutako ezkontzaren bat jasan behar izaten zuten.

Eleberri xamur honetan garai hartako euskal gizartea islatzen da. Jada ohituak gaude horrelako istorioen pelikula “amerikanoak” ikusteaz, baina askotan ahaztu egiten zaigu gure herrian ere horrelakoak ere pasa direla, gurean ere istorio triste eta gordinak ezkutatzen direla.

Besterik gabe, eleberri honen zati batekin uzten zaituztet.

Zabildu

Gaur egungo literatura hispanoamerikarraren idazle garrantzitsuenetarikoa dugu Isabel Allende. Bere nobeletan istorio hunkigarriak aurki ditzakegu, errealitate eta fantasia nahastuaz.

Baina ez da harritzekoa berea bezalako familia edukita. Izan ere, bere istorio guztietan bere familiaren gertakizun eta pertsonaiak aurkitzen dira. Adibidez, bere aiton-amonak, Esteban Trueba eta Claran (”La casa de los espiritus”) bilakatu zituen. Baita Paula nobelan ere bere familiaren inguruan asko idatzi zuen.

Berrogeigarren hamarkadan bere aita Txileko enbaxadako funtzionarioa izan zen Liman, non Isabel bizi izan zen hiru urte bete arte. Hiru urte bete eta oso gutxira, gurasoek banantzea erabaki zuten.

Ordudanik, Isabelen ama, oso garrantzitsua izan zen bere bizitzan eta hezkuntzan, literaturaz gain, biek konpartitu dute pinturarekiko pasio eta zaletasuna. Geroago, Panchita (hala deitzen dio maitekiro Allendek amari) txiletar diplomatiko batekin ezkondu zen, Ramón Huidobro. Azken honekin, Europan zehar ibili ziren, horrela ama-alabak beraien zaletasunak aberasteko aprobetxatu zuten.

1975ean, Txileko golpe militarra gertatu eta bi urte geroago, Miguel, bere lehen senarra, eta bere seme-alaba Nikolas eta Paularekin, Caracasen babestu ziren. Idazlearen hitzetan, han igarotako hamahiru urteak bere bizitzako garrantzitsuenak izan ziren, han hasi baitzen idazten. Zehazki, “La casa de los espíritus”, zein Panchita bera konturatu zen nobela harekin obra handi bat jaio zela. Amaren kontaktuen bitartez Allendek Carmen Balcellesek Bartzelonan zuen agentzi literariora iristen zen.

1987an Estatu Batuetara joan zen bizitzera, bere bigarren senar Willierekin, San Francisco ingurura, “La casa de los espíritus” deitzen dioten etxera, zein urteetan zehar erabat bete eta hustu dena. Bertan bukatu zuen “Paula” liburua, 1992an bere alaba ospitalean zela Madriden hasi zuen testigantza mingarria.

Gaur egun Isabelen bulegoa Sausaliton dago. Santuario moduko bat da, non oso bisitari gutxi onartzen dituen, bere etxetik hogei minututara dagoena. Oso modu berezia du idazteko, urtea bi zatitan banatzen du: lehenengo zatian, urtarrilaren 8an (beti), libururen bat idazten hasten da. Zati honetan erabat aldentzen da inguratzen duen guztitik, idaztera bakarrik dedikatzen da, erabat aspertzen den arte. Bigarren zatian bizitza erabat publikoa egiten du: irakurleen gutunak erantzun, bere liburuen aurkezpenak egin…

Txundigarria da emakume honen bizitza, batez ere bere nobelaren irakurtzen baduzu, aurrez esan bezala idazten duen guztian bere bizitzaren zatitxo bat sartzen baitu.

Informazio gehiago hementxe aurkituko duzue.

Horretaz gain, helbide horretan autore honi eginiko entrebistak aurki ditzakezue, oso interesgarriak.

Zabildu